Radicaliserende tegenstand van (energie)projecten op lokaal niveau – voel jij je nog verbonden?

In zijn essay ‘Niet langer verbonden’ (2 jan 2016) vraagt Bas Heijne zich af: waarom radicaliseren opvattingen in Nederland zo snel? Bedreigde eigenheid en een heftig gevoel van miskenning vormen volgens hem al jarenlang de grondtoon van de vaderlandse onvrede. Deze gevoelens gaan gepaard met heftige emoties, waarover vaak verbazing is. Hoe kan het dat een inspraakavond over de komst van een ASC of een windmolenpark zo gruwelijk uit de hand kan lopen?

Heijne beargumenteert naar mijn inzien terecht dat we moeten durven zien wat onderliggend is aan deze emoties: het gaat om een groeiend gebrek aan onderlinge verbondenheid in de samenleving.

Read more…

Corporate governance – saai en ingewikkeld? – niet met een systeembril

Soms stap ik in een wereld die ik totaal niet ken. Maandag was zo’n dag. Als bestuurslid van de Club van Rome Nederland was ik uitgenodigd om aanwezig te zijn bij een rondetafel bijeenkomst bij Nyenrode gericht op dialoog over de nieuwe corporate governance code, die ter consultatie voorligt. De bijdragen van aanwezigen duizelden me een beetje en ik vroeg me af wat ik daar aan het doen was, tot ik het geheel waar over gesproken werd tot me liet doordringen. De vraag was hoe je een onderneming met aandeelhouders (corporate) op zo’n manier bestuurt dat deze bij blijft dragen aan de duurzame dynamische balans op aarde. Een systeembril bood uitkomsten. Read more…

Klimaatverandering is ‘serious’ – toch werkt absolutisme averechts. Waarom?

Als ik terugdenk aan mijn studententijd dan is er een ding dat mij vooral achteraf opviel. Een groot aantal van de mensen dat het meest actief was in het verenigingsleven en het meeste lol had, bleek ook de grootste bollebozen. Ze haalden hun studie cum laude of hadden bepaalde lastige vakken met een 10 afgesloten. Waren dit genieën en verklaart dit waarom ze meer dan anderen konden feesten en plezier hebben? Of speelde er iets anders? Ik vermoed het laatste. Deze mensen – stuk voor stuk vrolijke, vriendelijke, joviale gevallen – waren in staat het studiespel relatief te spelen en haalden daarom hogere resultaten dan de gemiddelde serieuze bolleboos, zoals ikzelf.

Hoe kan dit? En wat heeft dit met onze omgang met klimaatverandering te maken?  Read more…

The Social Labs Revolution, a new approach to solving our most complex challenges

Blog inspired by the book: The Social Labs Revolution, a new approach to solving our most complex challenges, by Zaid Hassan

This was one of those books that sat on my digital shelve for at least 2 years until I realized I really did need to read it. I was hoping the book would help me see how to proceed with a subject that is so complex I couldn’t possibly see how we’d make progress with traditional project planning methods: the micro- and nano plastics problem in the world’s aquatic environments.

The book reaffirmed my intuition that such a problem can benefit from what Zaid calls a Social Lab. And through the description of Labs that Zaid ran himself, I became more realistic about the amount of time and effort that would be needed to get such a lab up and running, and about the time needed to keep it running.

For example, the Sustainable Food Lab took Zaid and his colleagues about 3 years to prepare and is still running. Other labs ran for at least three years. Some labs keep evolving, as the problems they focus on evolve.

What’s different about the labs, compared to traditional planning methods? How do they work? And why are they increasingly important?  Read more…

Niet alles is te koop! Oh ja? Waarom eigenlijk niet?

Blog geïnspireerd door het boek ‘Niet alles is te koop, Michael J. Sandel’

Het lijkt zo evident, dat niet alles te koop is. De liefde. Vriendschappen. Nieren. Een publieke verkeersrotonde. De aandacht van kinderen. Politiek filosoof Michael J. Sandel (Harvard University) toont met een grote hoeveelheid voorbeelden aan dat de afgelopen decennia steeds meer dingen te koop werden. Dingen waarvan je je kunt afvragen hoe gewenst dat is.

De markt rukt op als antwoord op maatschappelijke uitdagingen. Universiteiten of sportverenigingen die kampen met een begrotingstekort; scholen met slechte prestaties ten opzichte van het landelijke gemiddelde; gemeentes die het aan geld ontbreekt voor de groenvoorziening; patiënten die hun pillen niet nemen en daarmee de zorgkosten omhoog jagen; de markt weet er wel raad mee. Fijn! Mooi opgelost, zou je denken.

Door het boek van Sandel wordt duidelijk  waarom we haarfijn aanvoelen dat dit te mooi om waar te zijn is. Hij illustreert nauwgezet welke systeemdynamiek maakt dat een groeiende invloed van de markt grote ongewenste consequenties heeft. In deze blog ontrafel ik die dynamiek en teken hem uit.  Read more…

3. Rechtstreex: wij halen de voedselketen uit de anonimiteit en stoppen de ratrace

Ons voedselsysteem bevindt zich in een veelomvattende systeemcrisis (lees meer). Allerlei start-ups op het gebied van voedsel claimen dat ze het anders doen. Maar wat doen ze dan precies? En verdienen deze start-ups onze steun, of lossen ze slechts een deel van het probleem op? De tijd van lapmiddelen is voorbij: welke voedselconcepten vernieuwen het systeem zo volledig mogelijk? Het eerste voedselconcept dat ik onderwerp aan een analyse is Rechtstreex, een initiatief van Maarten Bouten en Arthur Nijhuis, dat inmiddels in meerdere steden actief is. 

Maarten Bouten van Rechtstreex vond mijn idee om hem te interviewen leuk. Zijn voorstel: kom maar een dagje meelopen, dan krijg je vanzelf meer gevoel bij wat wij proberen te bereiken voor de consument en de boer.

Dus ging ik op pad en ontdekte ik hoe Rechtstreex de voedselketen uit de anonimiteit wil halen, de kwaliteit van ons voedsel omhoog wil brengen, de ratrace wil stoppen en ondertussen de footprint van ons voedsel verkleint en verspilling tegen gaat. Read more…

Ladakh: leren van een samenleving die pas recent uit balans raakte

In 2003 reisde ik met mijn ouders, broertje en zusje naar Ladakh, de meest noordelijke regio van India, gelegen in het Himalaya-gebergte. Het werd een reis die grote indruk op me maakte, en dat heeft te maken met de reis zelf en met hetgeen ik naderhand leerde over Ladakh.

Op het dak van de wereld troffen we een samenleving die tot 1970 goeddeels afgescheiden leefde van de westelijke wereld en nu zo’n drie maanden per jaar bezoek ontvangt van toeristen op motoren, op de fiets of met het vliegtuig.

Uit het boek ‘Ancient Futures’ van Helena Norberg-Hodge, blijkt dat de openstelling van het gebied desastreuze gevolgen heeft gehad: het gebied is volledig uit haar ecologische en sociale balans geraakt. Het enige hoopvolle aan dit verhaal: de lessen die dankzij Norberg-Hodge geleerd zijn, zijn van grote waarde.

Read more…

2. Wat gaat er mis in ons huidige voedselsysteem?

Recent kondigde ik een serie blogs aan waarin ik onderzoek hoe vernieuwende voedselconcepten de grote problemen van ons huidige voedselsysteem proberen op te lossen. Startpunt van die reeks is een antwoord op de vraag: wat gaat er eigenlijk mis in ons huidige voedselsysteem?

Het antwoord op die vraag lijkt me boek- of promotieonderzoek-waardig. Aangezien ik nu niet van plan ben om te promoveren of een boek te schrijven, doe ik een poging tot een antwoord, maar vraag ik bij voorbaat om me te vergeven voor mijn onvolledigheid en me vooral aan te vullen waar kan. Laten we samen een overzicht maken waar we allemaal wat aan hebben.

Mijn ambitie is om deze systeemanalyse voortdurend te updaten en uit te breiden naarmate ik meer voedselpioniers spreek. Ik wil graag hun (en jouw) kennis integreren.

Kort samengevat, voor de lezers die willen koppen snellen, kwam ik er in deze analyse achter dat ons huidige industriële, internationale voedselsysteem onhoudbaar is omdat we met dit systeem: Read more…

1. Help: ons voedselsysteem werkt niet meer. Wat kan ik doen als consument?

Voedsel: ik heb het elke dag nodig en kan dus elke dag ‘de juiste keuze maken’. Een keuze waardoor ik me goed voel, zowel fysiek, als mentaal. Fysiek, omdat ik er gezond door blijf. Mentaal, omdat ik weet dat ik bijdraag aan een voedselsysteem dat werkt, voor ons allemaal. Voor boeren hier en daar, voor mensen met een kleine en grote portemonnee, voor tussenleveranciers, het personeel van de supermarkt en de chauffeurs van transporteurs, voor varkens, schapen en bijen. Voor bloemen, het grondwater en de bodem, voor het klimaat en de watercyclus.

Met de toename van vernieuwende initiatieven, duurzame start-ups en de groei van het biologisch assortiment, zou het makkelijker moeten worden om ‘de juiste keuze te maken’. Dat geldt niet voor mij. Met elk nieuw concept dat ik leer kennen denk ik: moet ik hier nu m’n geld op inzetten? Of moet ik toch mijn moestuintje maar wat serieuzer gaan nemen? Maar wat als je nu geen moestuin hebt of net als ik, nog niet echt groene vingers?

Ik was duidelijk klaar voor een zoektocht die ik graag met je deel. Want wat is er eigenlijk mis met ons voedselsysteem? En hoe bieden verschillende vernieuwende, of juist traditionele voedselconcepten hier een antwoord op? Read more…

Leren lopen op twee benen

Jonge, fanatieke wereldverbeteraars, die hun ogen niet sluiten voor de staat van de wereld en die hebben besloten hun leven te wijden aan ‘het blussen van het vuur’. De aarde staat tenslotte in brand. Mensen als ikzelf, die hun taak zo serieus nemen dat ze zichzelf voorbij lijken te hollen en zich voortdurend afvragen: ‘doe ik wel genoeg’? Over die groep maakte ik me zorgen. Zoals anderen zich ook over mij weleens zorgen maakten. M’n vader zei vroeger al tegen me: ‘lach eens wat vaker! Je neemt het leven zo serieus!’ Dan nam ik me voor om meer te lachen en rende vervolgens weer door, met een glimlach. Read more…